Kayıtlar

tanrı etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

İnsan, Tasavvur ve Teâlâ: Ksenophanes’ten Kelâma Tanrı Tasavvuru

Resim
  Bir hikâye anlatılır: Uzak bir adada yaşayan atlar, tanrılarını dört nala koşan, yeleleri rüzgârda savrulan büyük bir at suretinde tasvir edermiş. Balıklar ise suyun derinliklerinde pullarla örtülü bir ilah tahayyül edermiş kendilerine. Bu hikâyeyi ilk anlatanın Ksenophanes olduğu söylenir. O, insanın tanrıyı kendi suretinde kurduğunu fark etmişti. Etiyopyalıların siyah, Trakyalıların ise mavi gözlü tanrıları vardı; çünkü insan biraz da kendi gölgesine tapardı. Fakat asıl mesele burada başlamıyordu. İnsan, tanrıyı ancak kendi bildiklerinden hareketle tanıyabilirdi. Çünkü tanımak dediğimiz şey, bilinenlerden bilinmeyene doğru gerçekleştirilen zihinsel bir yürüyüştü. İlk dönem totemlerinden bugünün karmaşık inanç sistemlerine kadar uzanan süreçte birçok dinler tarihi araştırmacısı, insanlığın kutsal tasavvurunu da bu doğrultuda şekillendirdiğini ileri sürmüştür. Bu nedenle insan zihninin somuttan soyuta doğru ilerlediğini savunan gelişimci din teorileri ortaya çıkmıştır. Gerç...

Can Bu İlden Göçmeden!

Resim
“Can bu ilden göçmedin cânânı bulmazsa ne güç Yârini terk etmedin yârânı bulmazsa ne güç.”      Kendime diyorum bazen ne için varsın diye. Cevap soruda gizli esasında ama ben gene de sormak istiyorum. Niyetim temcit pilavı gibi dönüp dolaşıp aynı soruyu sormak değil elbette. Sadece ekine köküne ayırmak ve neyi nerede aramak lazım ona bakıyorum. Bulabildim mi? Neme lazım efendim. Ayrıca sanırım bulmak da mümkün değil. Aramak farz, bulmak gaip. Tabi bu ibare bana ait. Bilgeye (!) sorsan o çoktan bulmuştur cananı. Canan demişken acaba can ile nasıl bir bağ söz konusu. Ukba yolcusu insan için yakinen bilgisine vakıf olunan o şey, hadisi şerife konu edinilmiş üç şeyden hangisi olsa gerek dersiniz? Güzel koku, kadın ve namaz. Canan hangisi? Aşıkândan olan ünlü halk kahramanımız bilge keloğlan gibi bizde hepsini tek vücutta toplayıp öyle mi anlasak? Ehli namaz güzel kokulu bir kadın. Ya da kadınlar için ehli namaz güzel kokulu bir erkek. Sizce bu basit değil mi? Bir misal...

Teklif'e talip olmak!

Resim
        “Allah niyetine ahireti alana dünyayı verir de niyetine dünyayı alana ahireti vermez.”     “Nasıl böyle olmaz ki zaten? Ahirete niyet etmek demek, Allah’a itaat etmek demektir. Çünkü niyet ibadetin/kulluğun ruhu ve tâ kendisidir.” (Şah-ı Geylani)     Kulluğa/ibadete riayet etmek o kadar mühim görülmüştür ki, kudema arasında acaba ibadetin terkinde kaynaklanan büyük günah, dinden çıkmaya sebep olur mu bahsinde sohbetler, münazaralar yapılmıştır. Kimi alime göre bu büyük günah dinden çıkmaya sebep olurken kimi alimimize göre günahkâr olduğumuza delâlettir, dinden çıkmaya değil. Peki bu kadar ehemmiyeti haiz bir konuya biz ne kadar vâkıfız?     İbadet/kulluk ya da daha da geniş bir mana ile anlatmak istersem biz mükellef insanlar olarak ne ile muhatap olduğumuzu ne teklif edildiğini biliyor muyuz? Ayet-i kerimde geçen “Biz emaneti göklere, yerküreye ve dağlara teklif ettik, ama onlar bunu yüklenmek istemediler, ondan k...