Kayıtlar

anlam etiketine sahip yayınlar gösteriliyor

“Yaşam ve Anlam: Müteâl Perspektifinde Bir Okuma”

Resim
“Yaşanan an’dır.” ifadesiyle başlıyor bir eserinde Duralı. Hayat ve yaşam üzerine birtakım görüşlerini serdediyor. İlk okuduğumda beğenmiş ve üzerine uzunca bir yazı yazmıştım. Şimdi ise başka bir duygu yüküyle benzer ifadeleri anımsıyorum. Bu kez, yalnızca bir düşünürün sözü olarak değil; daha derin bir idrak arayışıyla birlikte… Ve tekrar yaşamı; zaman, zemin ve hareket perspektifinden okumaya çabalıyorum. Yaşam; “an” denilen ve idraki son derece müşkül olan en küçük zaman biriminden ibaret olmadığı gibi, üzerinde ikamet ettiğimiz mekânsal koordinatlarla da mahdut değildir. Bu iki mefhumla birlikte okunan hareket dahi, yaşamın hakikatini bütünüyle kuşatmaya kâfi görünmemektedir. Zira yaşam, bunlarla irtibatlı olmakla birlikte, bunlara indirgenemeyen bir gerçekliktir. Peki, o zaman, onu nasıl idrak edeceğiz? İşin zor ama en kıymetli yanı da burada gizli. Çünkü adına ister “yaşam” ister “hayat” diyelim, onu anlamlandırmak için aşkın bir izaha ihtiyaç vardır. Kelâmî bir ifad...

Beşeriyetten İnsaniyete: Teklifin İnşa Ettiği Yol!

Resim
  “Bir kimse bir adamın kabrinin yanından geçerken: ‘Keşke onun yerinde yatan ben olsaydım!’ deyinceye kadar kıyamet kopmaz.” (Buhârî, Tecrîd-i Sarîh, 2123) Teklife tâlip olmak, insanın anlam boyutlu bir hayat yaşayabilmesinin en temel gayesidir. Zira insan, kelâm ilminde ifade edildiği üzere, mükellef bir varlık olarak yaratılmıştır. Onun varlık sahnesine çıkışı tesadüfî değil; bilakis teklif, imtihan ve mesuliyet üçgeninde şekillenen ilâhî bir hikmete mebnidir. Bu sebeple insan, ancak kendisine yöneltilen ilâhî hitaba cevap verdiği ölçüde hakiki mahiyetini idrak edebilir. İnsan, bu gayenin sevkiyle rüçhaniyet kesb eder; en aşağı mertebelerden en şerefli makamlara doğru kanat açarak yükselir. Nitekim teklif, insana yalnızca bir sorumluluk yüklemez; aynı zamanda onun kemale doğru seyrinin de imkânını hazırlar. Bu sebeple mükellefiyet, insan için bir ağırlık değil; bilakis onun ontolojik yükselişinin kapısını aralayan bir lütuftur. Tıpkı üveykler gibi, binbir kanatla ötelere doğ...

"His" | İnsanlık Tümcesi

Resim
  Zen merde civân pîre kemân tîrine muhtâc Eczâ-yı cihân cümlesi birbirine muhtâc Basîrî      İnsanı anlamak ve anlatmak dünyanın en müşkül işi olsa gerek. Sadece aklı, iradesi ve hukuku üzerinden yapılan tarifler onu ifade etmeye yeterli olmamaktadır. Tahdit etmek ya da temel özelliklerini serdetmek onu sadece bir yönünden ele vermektedir. Fakat geri kalanı? İnsan yalnızca düşünen mi ya da istenci olan mı veyahut hukuku olan? Bu ibareler onu anlamamız için, belki bir tanım yapmamız için tadat edilen birkaç benzer sözcüktür. Kanımızca yeterli olmayan bu ifadeler elan bulunduğumuz çağın en derin problemlerinin merkez noktasını oluşturmaktadır. Zira vakıa, insanı salt bu ifadelerin içerisine sıkıştırmaktan kaynaklanmaktadır. Onu anlatırken yaptığımız bu vahim hata günümüzün bütün çirkinliğiyle doğrudan bir merbutiyete müstenittir. İnsanı tümce içine almak, onu harflerin gölgelerine emânet etmek, satırlara dökmek tahmin edildiği kadar basit ve önemsiz değildir. Ni...